অসমৰ বৰ্তমানৰ কৃষিখণ্ডত জৈৱিক সাৰৰ চাহিদা বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেঁচুসাৰ বা ভাৰ্মিকম্পষ্ট (Vermicompost) উৎপাদন এক অতি লাভজনক ব্যৱসায় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছে। কম খৰচতে ঘৰুৱাভাৱে এই ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰি কেনেকৈ স্বাৱলম্বী হ’ব পাৰি, তাৰ এটা সম্পূৰ্ণ গাইড তলত আগবঢ়োৱা হ’ল:
১/ কেঁচুসাৰ উৎপাদনৰ লাভালাভ
মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি: ই মাটিত লৱণৰ পৰিমাণ সঠিক ৰাখে আৰু মাটিৰ পানী ধৰি ৰাখিব পৰা ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে।
উচ্চ বজাৰ মূল্য: বৰ্তমান নাৰ্ছাৰী, চাহ বাগান আৰু শাক-পাচলি খেতিয়কৰ মাজত ইয়াৰ ব্যাপক চাহিদা আছে। প্ৰতি কেজি কেঁচুসাৰ বজাৰত ১০ ৰ পৰা ১৫ টকাত আৰামছে বিক্ৰী হয়।
পৰিৱেশ অনুকূল: ৰাসায়নিক সাৰৰ কুপ্ৰভাৱৰ পৰা খেতিডৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে ই সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰকৃতি অনুকূল।
২/ প্ৰয়োজনীয় কেঁচামাল
গোবৰ: আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। সদায় ১৫-২০ দিন পুৰণি, অলপ শুকান গোবৰ ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে (কেঁচা বা তিতা গোবৰত তাপ বেছি থাকে, যাৰ বাবে কেঁচু মৰি যাব পাৰে)।
জৈৱিক আৱৰ্জনা: শুকান পাত, গছৰ বাকলি, পাচলিৰ বাকলি, খেৰ বা কুট আদি।
কেঁচু (Earthworms): সাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ বিশেষ প্ৰজাতিৰ কেঁচু যেনে— Eisenia fetida বা Eudrilus eugeniae ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
৩/ টেংকিৰ আকাৰ (Tank Size)
প্ৰথমবাৰ ব্যৱসায়িকভাৱে আৰম্ভ কৰিবলৈ পকী বা ইটাৰ টেংকি আটাইতকৈ উত্তম।
এশ কেজি বা তাতকৈ অধিক সাৰ উৎপাদনৰ বাবে এটা আদৰ্শ টেংকিৰ আকাৰ হ’ব লাগে: দীঘে ১০ ফুট, পথালিয়ে ৩ ফুট আৰু গভীৰতা বা উচ্চতা ২ ফুট।
টেংকিটোৰ তলৰ অংশত পানী ওলাই যাব পৰাকৈ এটা সৰু ফুটা বা ঢাল থকাটো প্ৰয়োজন।
৪/ উৎপাদনৰ পদ্ধতি
প্ৰথম স্তৰ: টেংকিটোৰ তলিত প্ৰথমে ৩-৪ ইঞ্চি ডাঠকৈ খেৰ, শুকান পাত বা তূঁহৰ এটা তৰপ দিব লাগে।
দ্বিতীয় স্তৰ: ইয়াৰ ওপৰত ১৫-২০ দিনীয়া পুৰণি গোবৰ আৰু পাচলিৰ আৱৰ্জনা মিহলাই টেংকিটো প্ৰায় ডেড় ফুট উচ্চতালৈকে ভৰ্তি কৰিব লাগে।
কেঁচু মেলা: এই মিশ্ৰণটো ঠাণ্ডা হোৱাৰ পিছত (প্ৰয়োজন হ’লে অলপ পানী ছটিয়াই ল’ব) ওপৰত প্ৰতি বৰ্গফুটত প্ৰায় ১০০ টাকৈ কেঁচু মেলি দিব লাগে।
ঢাকি দিয়া: শেষত টেংকিটো চটৰ বস্তা বা কলপাতেৰে ঢাকি ছাঁ থকা ঠাইত ৰাখিব লাগে আৰু মাজে মাজে পানী ছটিয়াই আদ্ৰতা (Moisture) বজাই ৰাখিব লাগে।
৫/ কিমান দিনত উপাৰ্জন হ’ব?
প্ৰথমবাৰ কেঁচু মেলি দিয়াৰ ৬০ ৰ পৰা ৭০ দিনৰ ভিতৰত প্ৰথমটো লটৰ কেঁচুসাৰ সম্পূৰ্ণ সাজু হৈ উঠে। সাৰখিনি চাহপাতৰ দৰে ক’লা আৰু গুড়ি হ’লে ওপৰৰ অংশৰ পৰা লাহে লাহে সংগ্ৰহ কৰি চালি ল’ব লাগে। ইয়াৰ পিছত প্ৰতি ৪৫ দিনৰ মূৰে মূৰে আপুনি নতুন সাৰ পাই থাকিব আৰু বিক্ৰী কৰি উপাৰ্জন কৰিব পাৰিব।
৬/ খৰচ আৰু লাভৰ হিচাপ
প্ৰথমবাৰৰ খৰচ: প্ৰথমবাৰ এটা ১০×৩×২ ফুটৰ পকী টেংকি নিৰ্মাণ কৰা, বজাৰৰ পৰা উন্নত প্ৰজাতিৰ কেঁচু ক্ৰয় কৰা, গোবৰ সংগ্ৰহ আৰু শেড (চালিলৈ) সজাত প্ৰায় ৮,০০০ ৰ পৰা ১০,০০০ টকা খৰচ হ’ব পাৰে।
দ্বিতীয়বাৰৰ পৰা খৰচ কিয় কমিব?
দ্বিতীয়বাৰৰ পৰা আপোনাৰ খৰচ প্ৰায় শূণ্য বা অতি নগণ্য হ’ব। কাৰণ টেংকিটো ইতিমধ্যে সাজু হৈ থাকিব আৰু কেঁচুসাৰ উৎপাদনৰ লগে লগে কেঁচুৰ বংশবৃদ্ধি অতি খৰতকীয়াকৈ হয়। গতিকে দ্বিতীয়বাৰ আপুনি কেঁচু কিনিব নালাগে, বৰঞ্চ অতিৰিক্ত কেঁচু বজাৰত বিক্ৰীহে কৰিব পাৰিব। কেৱল কেঁচামাল হিচাপে গোবৰ আৰু আৱৰ্জনাৰ সামান্য খৰচহে থাকিব।