মাকৈ অসমৰ কৃষিখণ্ডৰ বাবে এক অত্যন্ত সম্ভাৱনাপূৰ্ণ আৰু লাভজনক শস্য। পৰম্পৰাগত ধান খেতিৰ লোকচানৰ তুলনাত আধুনিক তথা বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে মাকৈ খেতি কৰিলে আমাৰ কৃষকসকলে অতি কম সময়তে স্বাৱলম্বী হ’ব পাৰে।
অসমৰ জলবায়ু আৰু মাটিৰ গুণাগুণ অনুসৰি মাকৈ খেতি প্ৰধানকৈ দুটা বতৰত কৰিব পৰা যায়— খৰালি (Rabi) আৰু বাৰিষা (Kharif)। ইয়াৰ ভিতৰত খৰালি কালৰ খেতি আটাইতকৈ বেছি নিৰাপদ আৰু লাভজনক।
- ৰবি বা খৰালি মাকৈ: আহিন মাহৰ মাজভাগৰ পৰা আঘোণ মাহৰ শেষলৈ (অক্টোবৰৰ পৰা ডিচেম্বৰ) ইয়াৰ বীজ সিঁচাৰ আটাইতকৈ উত্তম সময়। এই সময়ত বানপানীৰ ভয় নাথাকে আৰু মাটিত থকা প্ৰাকৃতিক আৰ্দ্ৰতাই মাকৈ গছৰ প্ৰাৰম্ভিক বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
- খাৰিফ বা বাৰিষাৰ মাকৈ: ফাগুন-চ’ত মাহত (ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ) আগতীয়া বাৰিষাৰ মাকৈ খেতি কৰিব পাৰি, যিটো বৰষুণ অহাৰ আগতেই চপাব পৰা যায়।
ব্যয় আৰু লাভৰ হিচাপ (Profit and Loss Analysis)
পৰম্পৰাগত ধান খেতিত যিদৰে উৎপাদন খৰচ অনুপাতে লাভ কম হয়, মাকৈৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ সম্পূৰ্ণ ওলোটা ছবিহে দেখা যায়।
- উৎপাদন ব্যয় (Cost of Cultivation): এবিঘা মাটিত মাকৈ খেতি কৰিবলৈ উন্নত জাতৰ হাইব্ৰীড বীজ, হাল বোৱা, সাৰ আৰু পৰিচৰ্যা আদিকে ধৰি প্ৰায় ৪,০০০ ৰ পৰা ৫,০০০ টকা খৰচ হয়।
- লাভৰ অংক (Profit Margin): বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে খেতি কৰিলে এবিঘা মাটিত গড়ে ৭০০ ৰ পৰা ৯০০ কেজি পৰ্যন্ত মাকৈ উৎপাদন কৰিব পৰা যায়। বৰ্তমান বজাৰত মাকৈৰ পাইকাৰী মূল্য প্ৰতি কেজিত প্ৰায় ২০ ৰ পৰা ২৫ টকা। সেই অনুসৰি এবিঘা মাটিৰ ফচল বিক্ৰী কৰি কৃষকে সহজে ১৪,০০০ ৰ পৰা ২০,০০০ টকা পৰ্যন্ত উপাৰ্জন কৰিব পাৰে। সকলো খৰচ বাদ দিলেও প্ৰতি বিঘাত নূন্যতম ১০,০০০ ৰ পৰা ১৫,০০০ টকা নিকা লাভ (Net Profit) কৰাটো সম্ভব।
লোকচানৰ আশংকা ক’ত?
মাকৈ খেতিত লোকচানৰ সম্ভাৱনা তেনেই কম, যদিহে কৃষকগৰাকীয়ে কিছুমান সাধাৰণ ভুল নকৰে। যেনে— ১/ পানী জমা হোৱা মাটিত মাকৈ কৰিলে গছ নষ্ট হয়, গতিকে পানী ওলাই যোৱাৰ সু-ব্যৱস্থা থকা বাম মাটি বাছনি কৰিব লাগিব। ২/ বজাৰত পশুখাদ্য (Poultry Feed) আৰু পপকৰ্ন উদ্যোগৰ বাবে মাকৈৰ প্ৰচুৰ চাহিদা আছে। গতিকে আগতীয়া চুক্তি বা ‘এডভান্স মাৰ্কেটিং’ কৰি ল’লে লোকচানৰ কোনো থল নাথাকে।
সামৰণি
আহি থকা খৰালি বতৰক লক্ষ্য কৰি অসমৰ কৃষকসকলে যদি ধাননি পথাৰৰ খালী মাটিত বা নদীৰ পলসুৱা পাৰত মাকৈ খেতিৰ পৰিকল্পনা কৰে, তেন্তে ই কৃষিজীৱী ৰাইজৰ আৰ্থিক মেৰুদণ্ড টনকিয়াল কৰাত এক বিৰাট ভূমিকা পালন কৰিব।