অসমৰ গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ জলবায়ু (Humid Tropical Climate) মধুৰি বা অমিতাৰ দৰে ফল খেতিৰ বাবে অত্যন্ত উপযোগী। পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰ সলনি বৰ্তমান উন্নত প্ৰজাতিৰ মধুৰি খেতি কৰিলে অতি কম সময়তে এজন কৃষকে ব্যৱসায়িকভাৱে লাভৱান হ’ব পাৰে।
তলত অসমৰ পৰিৱেশৰ উপযোগী উন্নত প্ৰজাতি, ব্যৱসায়িক ৰণনীতি আৰু ১ বিঘা মাটিৰ খৰচ-লাভৰ এক খতিয়ান ডাঙি ধৰা হ’ল:
১/ অসমৰ বাবে উপযোগী উন্নত প্ৰজাতি
অসমৰ মাটিত তলৰ জাতসমূহে ভাল উৎপাদন দিয়ে:
- VNR বিহি (VNR Bihi): বৰ্তমান গুৱাহাটী তথা অসমৰ নাৰ্ছাৰীসমূহত ইয়াৰ চাহিদা বহুত। ইয়াৰ ফল অতি ডাঙৰ (৩০০-৮০০ গ্ৰাম পৰ্যন্ত) আৰু ভিতৰত গুটি কম থাকে।
- টাইৱান পিংক (Taiwan Pink) আৰু ৰেড ডায়মণ্ড: এই হাইব্ৰিড জাতবোৰৰ ভিতৰ অংশ গুলপীয়া/ৰঙা আৰু অতি মিঠা। কম সময়তে (১-১.৫ বছৰতে) ফল ধৰে।
- এল-৪৯ (Lucknow-49 / Sardar): এইটো এটা পুৰণি আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য জাত, যাৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বেছি।
২/ ব্যৱসায়িক দিশৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ কথা
ব্যৱসায়িকভাৱে সফল হ’বলৈ এই কেইটা দিশত লক্ষ্য ৰাখিব লাগিব:
- পানী জমা নোহোৱা ওখ মাটি: মধুৰি গছে খৰাং বতৰ সহ্য কৰিব পাৰে, কিন্তু শিপাত পানী জমা হ’লে (Waterlogging) গছ মৰি যায়। গতিকে পানী ওলাই যোৱাৰ সুব্যৱস্থা থকা ওখ মাটি বাচনি কৰিব লাগিব।
- উচ্চ ঘনত্বৰ ৰোপণ (High-Density Planting): কম মাটিতে অধিক উৎপাদন পাবলৈ গছবোৰ ওচৰা-উচৰিকৈ (যেনে ৮ ফুট × ৮ ফুট বা ১০ ফুট × ১০ ফুট) ৰুব লাগে।
- ডাল কাটি দিয়া (Pruning): মধুৰিৰ নতুন ডালতহে বেছি ফল আহে। সেয়েহে বছৰি মে'-জুন মাহত ডাল ছাটি (Pruning) দিলে ফলৰ সংখ্যা দুগুণ হয়।
৩/ ১ বিঘা মাটিত মধুৰি খেতিৰ খৰচ আৰু লাভৰ হিচাপ
যদি উচ্চ ঘনত্বৰ পদ্ধতিৰে ১০ ফুট × ১০ ফুট দূৰত্বত পুলি ৰোৱা হয়, তেন্তে ১ বিঘা মাটিত প্ৰায় ১৪০ ৰ পৰা ১৫০ টা পুলি ৰুব পৰা যায়।
ক) প্ৰাৰম্ভিক খৰচ (প্ৰথম বছৰ):
- পুলি ক্ৰয় (উন্নত জাত যেনে VNR বা টাইৱান পিংক): প্ৰতিটো পুলি গড়ে ৭০-১০০ টকা হিচাপত ১৫০ টা পুলিৰ বাবে = ১৪,০০০ টকা।
- মাটি প্ৰস্তুতকৰণ, গাঁত খন্দা আৰু বেৰা (Fencing): ১০,০০০ টকা।
- সাৰ (গোবৰ আৰু সামান্য ৰাসায়নিক সাৰ/নিম খলি): ৪,০০০ টকা।
- শ্ৰমিক আৰু জলসিঞ্চন: ৫,০০০ টকা।
- মুঠ খৰচ (প্ৰথম বছৰ): প্ৰায় ৩৩,০০০ ৰ পৰা ৩৫,০০০ টকা।
(মন কৰিব, দ্বিতীয় বছৰৰ পৰা কেৱল সাৰ আৰু যতনৰ বাবে বছৰি ৫-৭ হাজাৰ টকাহে খৰচ হ’ব।)
খ) উপাৰ্জন আৰু লাভ (দ্বিতীয়/তৃতীয় বছৰৰ পৰা):
উন্নত জাতৰ মধুৰিয়ে দ্বিতীয় বছৰৰ পৰাই বাণিজ্যিক উৎপাদন দিবলৈ আৰম্ভ কৰে।
- উৎপাদন: একোজোপা ২-৩ বছৰীয়া গছৰ পৰা বছৰি গড়ে অন্তত ২০-৩০ কেজি মধুৰি পোৱা যায়। সেই অনুসৰি ১৫০ জোপা গছৰ পৰা মুঠ উৎপাদন হ’ব = প্ৰায় ৩,৫০০ কেজি (৩৫ কুইণ্টল)।
- বজাৰ মূল্য: বজাৰত উন্নত জাতৰ ডাঙৰ মধুৰিৰ পাইকাৰী মূল্য প্ৰতি কেজিত ৫০ টকাৰ পৰা ৮০ টকা পৰ্যন্ত পোৱা যায়।
- মুঠ উপাৰ্জন: যদি গড় মূল্য ৫০ টকাও ধৰা হয়, তেন্তে ৩,৫০০ কেজি × ৫০ টকা = ১,৭৫,০০০ টকা (১ লাখ ৭৫ হাজাৰ টকা)।
- শুদ্ধ লাভ: দ্বিতীয় বছৰৰ খৰচ বাদ দি বছৰি প্ৰায় ১,৪০,০০০ টকাৰ পৰা ১,৫০,০০০ টকা পৰ্যন্ত লাভ কৰিব পৰা যায়।
উপসংহাৰ: প্ৰথম ৩-৪ বছৰত গছৰ মাজৰ খালী ঠাইখিনিত আন্তঃশস্য (Inter-cropping) হিচাপে শাক-পাচলি বা বুট মাহৰ খেতি কৰি অতিৰিক্ত উপাৰ্জনো কৰিব পাৰি। অসমৰ থলুৱা বজাৰত বৰ্তমান থাইলেণ্ড বা টাইৱান জাতৰ মধুৰিৰ বহুত চাহিদা থকা বাবে এই খেতি যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে এক ডাঙৰ সংস্থাপনৰ উৎস হ’ব পাৰে।