ইউৰিয়াৰ পৰা জিংকলৈ: কোনটো সাৰে উদ্ভিদক কেনেকৈ সহায় কৰে?

উদ্ভিদৰ সুষম বৃদ্ধি, গুণগত মানদণ্ড আৰু প্ৰচুৰ উৎপাদনৰ বাবে বিভিন্ন ধৰণৰ সাৰৰ প্ৰয়োজন হয়। ইয়াৰ ভিতৰত ইউৰিয়া, টি এছ পি (TSP), পটাছ, আৰু জিংক ছালফেট আদিয়ে উদ্ভিদৰ জীৱন চক্ৰত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। এই সাৰসমূহে উদ্ভিদৰ বিকাশত কেনেকৈ আগস্থান লয়, তাৰ এটা বিতং খতিয়ান তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

১. ইউৰিয়া (Urea) — নাইট্ৰ’জেনৰ প্ৰধান উৎস (Growth & Greenery)

ইউৰিয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে নাইট্ৰ’জেন () থাকে। ই উদ্ভিদৰ কায়িক বৃদ্ধিৰ বাবে আটাইতকৈ জৰুৰী উপাদান।

• পাত আৰু ডাল-পালৰ বৃদ্ধি: ইউৰিয়াই উদ্ভিদৰ পাত, ডাল আৰু কাণ্ডৰ দ্ৰুত বৃদ্ধিত সহায় কৰে।
• ক্ল’ৰ’ফিল প্ৰস্তুতকৰণ: পাত সেউজীয়া কৰি ৰখা ক্ল’ৰ’ফিল গঠণত নাইট্ৰ’জেনে মুখ্য ভূমিকা লয়, যাৰ ফলত উদ্ভিদে সালোক-সংশ্লেষণ প্ৰক্ৰিয়াৰে নিজৰ খাদ্য নিজে তৈয়াৰ কৰিব পাৰে।
• প্ৰ’টিন সংশ্লেষণ: উদ্ভিদৰ কোষ বিভাজন আৰু প্ৰ’টিন তৈয়াৰ হোৱাত ইউৰিয়াই প্ৰত্যক্ষভাৱে সহায় কৰে।

২. টি এছ পি (Triple Super Phosphate - TSP) — ফছফৰাছৰ ভাণ্ডাৰ (Root & Energy)

টি এছ পিত থকা ফছফৰাছে উদ্ভিদৰ শক্তি স্থানান্তৰ আৰু শিপাৰ বিকাশত সহায় কৰে।

• মজবুত শিপা গঠন: গছজোপাৰ প্ৰাৰম্ভিক অৱস্থাত শিপা মাটিৰ গভীৰলৈ যোৱাত আৰু শক্তিশালী হোৱাত টি এছ পিয়ে সহায় কৰে। শিপা ভাল হ’লে গছে মাটিৰ পৰা পুষ্টি সহজে শোষণ কৰিব পাৰে।
• ফুল আৰু ফল ধৰা: সময়মতে ফুল ফুলা, ফল ধৰা আৰু বীজ পুষ্ট হোৱাত ই মূল ভূমিকা লয়।
• শক্তিৰ সঞ্চয়: উদ্ভিদৰ ভিতৰত শক্তি উৎপন্ন আৰু সঞ্চয় কৰা প্ৰক্ৰিয়া (ATP গঠন) ফছফৰাছৰ অবিহনে সম্ভৱ নহয়।

৩. পটাছ (Muriate of Potash - MOP) — প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা আৰু গুণগত মান (Health & Immunity)

পটাছে উদ্ভিদৰ বাবে এজন দেহৰক্ষীৰ দৰে কাম কৰে। ই গছজোপাক প্ৰতিকূল পৰিস্থিতিৰ সৈতে যুঁজিবলৈ শক্তি দিয়ে।

• ৰোগ আৰু খৰাং প্ৰতিৰোধ: পটাছে গছৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰে। লগতে খৰাং বতৰ বা অতিপাত ঠাণ্ডা সহ্য কৰিব পৰা শক্তি প্ৰদান কৰে।
• পানী আৰু পুষ্টি নিয়ন্ত্ৰণ: পাতত থকা ক্ষুদ্ৰ ছিদ্ৰ (Stomata) খোলা আৰু বন্ধ হোৱা কাৰ্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰি উদ্ভিদৰ পানীৰ সমতা ৰক্ষা কৰে।
• ফচলৰ মানদণ্ড: ই ফল-মূল বা শস্যৰ আকাৰ ডাঙৰ কৰে, উজ্জ্বলতা বঢ়ায় আৰু সোৱাদযুক্ত কৰে। যেনে- আলু বা ধানৰ ক্ষেত্ৰত ই কাণ্ডটোক মজবুত কৰে যাতে ধুমুহাত গছজোপা বাগৰি নপৰে।

৪. জিংক ছালফেট (Zinc Sulphate) — হৰমন আৰু এঞ্জাইমৰ চালিকা শক্তি (Micronutrient Catalyst)

জিংক ছালফেটে উদ্ভিদক দৰকাৰী অণুপুষ্টি (Micronutrient) যেনে— জিংক (দস্তা) আৰু ছালফাৰ (গন্ধক) যোগান ধৰে।

• হৰমন নিয়ন্ত্ৰণ: উদ্ভিদে বৃদ্ধিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ হৰমন 'অক্সিন' (Auxin) প্ৰস্তুত হ’বলৈ জিংকৰ প্ৰয়োজন। ইয়াৰ অভাৱ হ’লে গছৰ বৃদ্ধি থমকি ৰয় আৰু পাতবোৰ সৰু হৈ পৰে (Little leaf disease)।
• এনজাইম সক্ৰিয়কৰণ: গছৰ ভিতৰত চলি থকা বিভিন্ন ৰাসায়নিক ক্ৰিয়া-প্ৰক্ৰিয়াবোৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰা এনজাইমসমূহক ই সক্ৰিয় কৰি তোলে।
• হালধীয়া পৰা ৰোগ প্ৰতিৰোধ: জিংক আৰু ছালফাৰৰ অভাৱত বহু সময়ত ধান বা আন শস্যৰ পাত মাজভাগত তামবৰণীয়া বা হালধীয়া হৈ পৰে (যেনে ধানৰ 'খেৰা' ৰোগ)। জিংক ছালফেটে এই সমস্যা দূৰ কৰি শস্যৰ উৎপাদন বহুখিনি বঢ়াই দিয়ে।

সাৰ প্ৰয়োগৰ সোণালী সূত্ৰ:

উদ্ভিদৰ সম্পূৰ্ণ বিকাশৰ বাবে এই সাৰসমূহ এককভাৱে ব্যৱহাৰ নকৰি সুষম অনুপাতত (Balanced Dose) ব্যৱহাৰ কৰা উচিত। সাধাৰণতে মাটি প্ৰস্তুত কৰাৰ সময়ত (Base dose) টি এছ পি, পটাছ আৰু জিংক ছালফেট প্ৰয়োগ কৰা হয় আৰু ইউৰিয়া সাৰখিনিক গছৰ বৃদ্ধিৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ত ভাগ ভাগ কৰি (Top dressing) প্ৰয়োগ কৰিলে আটাইতকৈ উত্তম ফলাফল পোৱা যায়।